Harman Binası: Cam Harmanı Nasıl Hazırlanır?

Aşama 2 / 9 Cam kırığı %20–90

Bu aşamada ne olur?

Hammadde deposu ve harman binası çoğu tesiste fırının yanında yükselen çok katlı bir yapıdır. Kum, soda külü, kireçtaşı ve cam kırığı ayrı silolarda durur; kovalı elevatörler malzemeyi yukarı taşır, sonrasında malzeme yer çekimiyle aşağı iner. Böylece aynı yapı hem depo hem tartı hem karıştırma hattıdır.

Silolardan çıkan hammaddeler otomatik tartılarda tarif oranında tartılır, konveyör bantla mikserin üstüne alınır ve mikserde (karıştırıcı) birleştirilir. Bu karışıma harman (batch) denir. Toz ayrışmasın ve havaya uçmasın diye karışıma az miktarda nem verilir. Hazır harman yine bantlarla fırın başındaki bunkere gider.

Harmana cam kırığı (cullet), yani kırılıp ayrıştırılmış cam da eklenir. Hem hammadde hem enerji kazandırır: cam zaten camdır, karbonatın bozunması için ısı harcanmaz.

Geri dönüş döngüsü: Ret şişe: cam kırığı olarak geri. Akım Muayene ve ret aşamasından buraya geri gelir.

Harmanın yolu

Silodan fırının ağzına kadar yedi adım. Adımlar, malzemenin izlediği yolu sırasıyla izler.

1. Silolar

   Kum, soda külü, kireçtaşı, dolomit ve cam kırığı ayrı silolarda durur. Kovalı elevatörler malzemeyi silo katına çıkarır.

   

2. Cam kırığı hattı

   Tesisin kendi cam kırığı, yani cullet oluğundan gelen cam ve hatalı şişeler, kırıcıdan geçip cam kırığı silosuna alınır. Dışarıdan gelen arıtılmış cam kırığı da aynı siloda toplanır. Silodan tartıya, oradan mikserin üstüne taşınır.

   

3. Dozajlama ve tartı

   Her siloyu titreşimli ya da vidalı bir besleyici boşaltır. Malzeme yük hücreli tartı kazanına tarif oranında alınır.

4. Konveyör bant

   Tartılan bileşenler kapalı ve toz emişli bir konveyör bantla toplanıp mikserin üstüne taşınır.

5. Mikser

   Karıştırıcıda (tava ya da kanatlı tip) kuru bileşenler birkaç dakika karıştırılır. Ayrışmayı ve tozu azaltmak için az miktarda su ya da buhar verilir. Cam kırığı çoğu tesiste bu aşamada ya da hemen ardından harmana katılır.

6. Harman bandı ve bunker

   Hazır harman ikinci bir bantla ya da elevatörle fırın başındaki bunkere gider. Her aktarım ayrışma riski taşıdığı için aktarım sayısı az, düşme yüksekliği kısa tutulur.

7. Şarj makinesi

   Bunkerin altındaki makine harmanı fırının besleme cebine (doghouse) düzenli aralıklarla iter. Besleme hızı fırından çekilen cama göre ayarlanır.

Tipik değerler

Değerler tesisten tesise, cam türünden cam türüne değişen genel aralıklardır; bir tesisin ayar noktası değildir.

Derste anlatılmayan

Karbonatların CO₂ vermesi derste yalnızca stokiyometridir. Sahada bu, harman ağırlığının yaklaşık yüzde onunun gaz olarak çıkması demektir: fırında köpürme ve baca gazı. Cam kırığı bu yükü azalttığı için enerji ve CO₂ tarafında en etkili araçlardan biridir.

Sahadan notlar

• Cam kırığı metal, seramik ve taş parçalarından arındırılmalıdır; küçük bir seramik parça bile camda taş hatası olur.
• Renkler birbirine karıştırılmaz: renksiz şişe hattına yeşil cam girerse renk bozulur.
• Fırına her an aynı bileşimde harman girmelidir; kum ile soda ayrışırsa fırında bileşim dalgalanır. Bu yüzden mikserden sonra bant ve aktarım sayısı en aza indirilir.
• Karışım iyi karışmazsa ya da tane boyu çok iri kalırsa fırında erimeyen kum taneleri kalır; bunlar camda erimemiş harman hatası olarak görünür.

Daha fazlası

• Hata rehberi · Kabarcık, taş, erimemiş harman ve çatlak: nereden gelir?

← Cam ambalaj üretim hattının tamamı

Kaynaklar

• Harman hesabı (Glass batch calculation), Wikipedia
• Cam kırığı (Cullet), Wikipedia
• Avrupa Birliği: cam üretimi için en iyi mevcut teknikler (BAT) referans belgesi, JRC