Cam ambalajKabarcık, taş, erimemiş harman ve çatlak: nereden gelir?
Muayenede ayıklanan şişelerin çoğu bir hata adıyla anılır. Hatanın adı çoğu zaman hangi aşamada doğduğunu da söyler.
Kabarcık (seed, blister)
Camın içinde hapsolmuş gaz.
Soda-kireç camından bir kavanoz: kalıplama sırasındaki bir aksaklık yüzünden camın içinde hava kabarcıkları kalmış. Cam ince yerde renksiz, kalın yerde yeşilimsi mavi görünür. Fotoğraf: Zaereth · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Konu
Açıklama
Nedir?
Çok küçük olanlara tohum (seed), daha büyüklere kabarcık (blister) denir.
Nereden gelir?
Durultma yetersizse harmandan çıkan CO₂ ve sülfattan çıkan gaz yüzeye çıkamaz. Refrakterle reaksiyon, camın yeniden ısınıp gaz vermesi ya da besleyicide havanın hapsolması da kaynak olabilir.
Nasıl bulunur?
Kabarcığın içindeki gazın türü (CO₂, SO₂, O₂, N₂) kaynağı gösterir. Duvarında kristal ya da refrakter izi varsa fırın tuğlasından şüphelenilir.
Çare
Daha sıcak ve uzun durultma, doğru sülfat miktarı, harman nemi ile tane boyu ve fırın redoksunun dengelenmesi.
Erimemiş harman (batch stone)
Eriyiğe tam karışmamış kum ya da alümina taneleri.
Konu
Açıklama
Nasıl görünür?
Camın içinde beyazımsı bir taş ya da buzlu bir leke olarak. Yarı çözünmüş taneler çevrelerinde silisçe zengin bir halka bırakır.
Nereden gelir?
Kum tanesi çok iri, harman ayrışmış ya da besleme çok hızlıdır. Ergitme bölgesi yeterince sıcak değilse ya da camın kalış süresi kısaysa tane eriyemeden çıkışa ulaşır.
Nasıl bulunur?
Mikroskopta çözünme halesi ve kristal fazın türü (kuvars gibi) erimemiş harmana işaret eder. Gerekirse XRD ve SEM-EDS ile doğrulanır.
Çare
Tane boyunu daraltmak, karıştırmayı ve nemi düzeltmek, besleme hızını ve ergitme bölgesi sıcaklığını gözden geçirmek.
Refrakter taşı
Fırın tuğlasından kopup cama karışan parça.
Konu
Açıklama
Nereden gelir?
Eriyiğin duvara değdiği hattaki aşınma ve kampanya sonuna doğru yıpranan bloklar kaynaktır.
Nasıl bulunur?
Taşın alümina (korindon) ve zirkonya içermesi AZS tuğlasından geldiğini gösterir.
Kristalleşme taşı (devitrifikasyon)
Soğuk köşede camın kendiliğinden kristalleşmesi.
Kristalleşmiş (devitrifiye olmuş) bir cam parçası, 1913 tarihli bir dergiden. Eski bir baskıdır; kristalleşmenin camda nasıl göründüğünü gösterir. Fotoğraf: Yazar bilinmiyor · Kamu malı · Wikimedia Commons
Konu
Açıklama
Nereden gelir?
Cam likidüs sıcaklığının altına inen durgun bir bölgede, örneğin kanal köşesinde ya da besleyicide kalırsa kristal büyür (kristobalit, volastonit).
Çare
Forehearth sıcaklığını likidüsün üstünde tutmak ve ölü bölgeleri azaltmak.
Çizgi (cord)
Bileşimi çevresindeki camdan farklı ince cam tabakaları.
Büyük bir fotoğraf merceği için hazırlanmış cam parçasında çizgiler (striae), 1920 tarihli bir kitaptan. Optik camdır; şişe camındaki çizgi (cord) ile aynı olayın bir örneğidir. Fotoğraf: Internet Archive Book Images · Kısıtlama yok · Wikimedia Commons
Konu
Açıklama
Nereden gelir?
Harman değişkenliği ve refrakterin eriyiğe çözünmesi. Eriyik iyi karıştırılmazsa farklı bileşimli tabakalar damlada ince çizgi olarak kalır.
Çare
Harmanı sabit tutmak, kanalda karıştırıcı kullanmak.
Çatlak (check)
Yüzeyde ince çatlak; en sık ağızda ve tabanda.
Bir şişenin yüzeyinde çatlağın başladığı küçük bölge, yanında ölçek cetveliyle (cam kırılma incelemesi, 1975). Eski bir arşiv fotoğrafıdır. Fotoğraf: Martin Brown · Kamu malı · Wikimedia Commons
Konu
Açıklama
Nereden gelir?
Yetersiz tavlama, ani sıcaklık farkı, kalıp ve makas izleri, hatta çarpma.
Çare
Tavlama programını düzeltmek, soğuk uç kaplamayla sürtünmeyi azaltmak, kalıp ve makas bakımı.
Hatanın kökenini bulmak için laboratuvarda optik mikroskop, polariskop, XRD ve SEM-EDS gibi yöntemler kullanılır. Bunlar her şişede değil, yalnızca ayrılan hatalı numunelere uygulanır.
Bu içerik ChemiCore uygulamasının Fabrika Turu bölümünden. Uygulamada cam ambalaj hattının etkileşimli çizimleri, şemaları ve bu sayfadaki bütün fotoğraflar tek akışta yer alıyor.
