Boyalı parçada görülen hataların çoğu bir aşamanın izini taşır: ön işlemde, tabancada, kabinde ya da fırında oluşur. Hatanın adı çoğu zaman nereye bakılacağını da söyler.
Portakal kabuğu (orange peel)
Yüzeyde portakal kabuğuna benzeyen dalgalı doku.
Portakal kabuğu etkisi: yüzey tam düz değil, yansımalar dalgalı. Fotoğraf kötü boyanmış bir araba yüzeyidir (yaş boya); aynı doku toz boyada da görülür. Fotoğraf: Stephen Nesbit · CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons
Konu
Açıklama
Nasıl görünür?
Yüzey tam düz değildir; küçük, düzenli çukur ve tümsekler ışığı dağıtır ve yüzey matlaşmış gibi görünür.
Nereden gelir?
Eriyen toz çapraz bağlanmadan önce yeterince akamamıştır. Film ince olduğunda (yaklaşık 50 µm altı) taneler ve bağlayıcının camsı geçiş sıcaklığı yüzünden portakal kabuğu artar. Fırının ısınma hızı da etkilidir.
Çare
Daha ince tane boyu, uygun bir akış düzenleyici katkı; film kalınlığını artırmak ve ısınma eğrisini ayarlamak.
İğne deliği (pinhole) ve gaz çıkışı
Filmde küçük delikler ya da kabarcıklar.
Bir kaplama filminde kabarcıklar (blister). Filmin içinde kalan gaz ya da nem, iğne deliğinden daha büyük bu tür kabarcıklar yapabilir. Fotoğraf genel bir kaplama örneğidir, toz boya değildir. Fotoğraf: Vsolymossy · CC BY 3.0 · Wikimedia Commons
Konu
Açıklama
Nereden gelir?
Kürlenirken filmden çıkamayan gaz ya da buhar: HAA sistemlerinde esterleşmeden çıkan su, parçanın gözeneklerindeki nem ya da yağ, yüzeye emilmiş hava. Dökümlerde ve galvanizde sık görülür.
Çare
Gaz çıkarıcı katkı (benzoin gibi), parçayı önceden ısıtıp gazını almak, film kalınlığını sınırlamak ve parçayı iyice kurutmak.
Krater ve balık gözü
Filmde yuvarlak, ortası boş bozukluklar.
Konu
Açıklama
Nereden gelir?
Yüzey gerilimi çevreden çok farklı bir kirletici, eriyen filmi bulunduğu yerden iter. En sık neden basınçlı havadaki kompresör yağıdır. Parça yüzeyindeki kesme yağı, silikonlu gres ya da el kremi, silikonlu veya akrilik toz bulaşması da yol açar.
Çare
Hava hattına soğutucu ve yağ tutucu filtre koymak, parçayı iyi temizlemek, kabinde ve çevresinde silikonlu ürünlerden kaçınmak, toz değişimlerinde sıkı temizlik yapmak.
Yetersiz ya da aşırı kür
Fırının penceresinin dışına çıkmak.
Konu
Açıklama
Yetersiz kür
Film yumuşak, kimyasal ve mekanik dayanımı zayıf, yapışması düşüktür; bazen daha parlak görünür. Hat hızlandığında, fırın sıcaklığı düştüğünde ya da çok kütleli parça asıldığında olur.
Aşırı kür
Renk kayar; epoksi ve hibrit beyaz ve açık renklerde sararma ve kırılganlık görülür. Hat durup fırında parça beklediğinde olur.
Nasıl bulunur?
Solvent sürtmesi ve metal sıcaklığı ölçümü. Sonuç, aynı tozun tam kürlenmiş referansıyla karşılaştırılır.
Faraday kafesi ve geri iyonlaşma
Toz içbükey yere girmez, film çok kalınlaşınca kraterlenir.
Konu
Açıklama
Faraday kafesi
Elektrik alan çizgileri köşe ve kenarlara toplanır; içbükey yerler az toz alır. Parçanın kutu biçimli bölgelerinde görülür.
Geri iyonlaşma
Film kalınlaştıkça yüklü toz tabakasında gerilim artar ve tabakanın içinde elektriksel boşalma olur; yüzeyde krater benzeri izler oluşur. Korona ile ulaşılabilir kalınlığı sınırlayan başlıca olaydır.
Çare
Tabanca akımını ve voltajını düşürmek, mesafeyi ayarlamak, tribo tabanca denemek ve parçayı iki yönden boyamak.
Yapışma kaybı
Film bantla ya da çizildiğinde parçadan ayrılır.
Aynı deneyde en kötü sonuç, Gt 5: boya büyük parçalar hâlinde sökülüp gitmiş, yapışma yok denecek kadar zayıf. Fotoğraf: Hardcoreraveman · CC0 · Wikimedia Commons
Konu
Açıklama
Nereden gelir?
Çoğunlukla ön işlemde: yağ kalmışsa, dönüşüm tabakası yoksa ya da banyo bozulmuşsa. Yetersiz kür de yapışmayı düşürür.
Nasıl bulunur?
Çapraz kesik deneyi: kesikler üzerinden bant çekilir, kopan kare sayısı Gt 0 (hiç) ile Gt 5 (çoğu) arası derecelenir. Fotoğraf en kötü dereceyi gösteriyor.
Kenarda ince film
Keskin kenarda film çekilir, korozyon oradan başlar.
Konu
Açıklama
Nereden gelir?
Eriyen toz, yüzey gerilimi yüzünden keskin kenardan çekilir ve kenar ince kalır. Kenar zaten korozyonun başladığı yerdir.
Çare
Kenarları yuvarlamak, kenarlara daha fazla toz verecek püskürtme yolu seçmek, toz formülünü kenarı koruyacak biçimde ayarlamak.
Katman ayrılması (delaminasyon)
Film altlıktan ya da katmanlar birbirinden ayrılır.
Plastik bir altlık üzerindeki otomotiv kaplamasının katman ayrılması (delaminasyon): boya parçalar hâlinde altlıktan ayrılmış. Fotoğraf: Hardcoreraveman · Kamu malı · Wikimedia Commons
Konu
Açıklama
Nasıl görünür?
Boya parçalar hâlinde kalkar; altında ya çıplak altlık ya da bir önceki katman görünür. Fotoğraf plastik altlıktaki bir otomotiv kaplamasından; toz boyada da benzer biçimde olur.
Nereden gelir?
Ön işlemde yağ ya da dönüşüm tabakası eksikliği, yetersiz kür ve çok katlı sistemlerde katmanlar arası yapışmama. Astar bilerek tam kürlenmeden, jelleşme aşamasında bırakılır; tam kürlenirse üst kat tutunamaz ve katmanlar ayrılır.
Çare
Ön işlemi düzeltmek, kür penceresine uymak ve çok katlı sistemlerde astarı üreticinin söylediği aşamada bırakmak.
Çizik ya da kesik kenardan başlayan, boyanın altında ince ve kıvrımlı iplikler gibi ilerleyen kabarma. Fotoğraf boyalı alüminyumda çizikten yayılan korozyonu, hızlandırılmış korozyon denemesinden sonra gösteriyor.
Nereden gelir?
Nemli ortamda filmin altına işleyen nem ve tuzlu çözelti (elektrolit). Çoğunlukla yetersiz ön işlemle ya da filmin bütünlüğünün bozulduğu yerlerle ilgilidir.
Çare
İyi bir dönüşüm tabakası, kenarların ve kesiklerin filmle kapalı olması ve tuz püskürtme gibi hızlandırılmış denemelerle kontrol.
Kireçlenme (chalking)
Güneşte bağlayıcı bozunur, pigment açıkta kalır.
Kireçlenme şeması (etiketler Almanca). Frische Lackschicht: taze boya filmi, solda. Lackschicht mit Kreidung: kireçlenmiş film, sağda; bağlayıcı bozunmuş, pigment taneleri yüzeyde açıkta kalmıştır. Metallischer Untergrund: metal altlık. Fotoğraf: Hardcoreraveman · Kamu malı · Wikimedia Commons
Konu
Açıklama
Nedir?
Yüzeydeki bağlayıcı ışık ve hava etkisiyle aşınır; pigment taneleri filmin yüzeyinde açıkta kalır. Yüzey matlaşır, parmakla silinince renk elde kalır.
Nerede?
Dış mekânda kullanılan epoksi ve hibrit tozlarda, ayrıca dış ortama uygun olmayan pigmentlerde görülür.
Çare
Dış mekân için polyester ya da poliüretan tozlar ve ışığa dayanıklı pigmentler seçmek.
Solma (fading)
Renk zamanla açılır.
Solma: levhanın üst ve alt kısmında eski renk, ortada solmuş renk görülüyor. Fotoğraf: Hardcoreraveman · CC0 · Wikimedia Commons
Konu
Açıklama
Nasıl görünür?
Fotoğraftaki levhanın üst ve alt kısmında eski renk, ortada solmuş renk görülüyor: örtülü kalan yerler özgün rengi koruyor.
Nereden gelir?
Işık ve hava etkisiyle pigmentin bozunması. Aynı pigment iç mekânda yıllarca durabilirken dışarıda çabuk solabilir.
Çare
Dış mekânda ışığa dayanıklılığı bilinen pigmentler ve uygun bir bağlayıcı seçmek.
Hatanın kaynağını bulmak çoğu zaman filmin kesitine bakmayı gerektirir: gaz mı, kir mi, yetersiz bir ön işlem mi? Laboratuvarda film kalınlığı, çapraz kesik, solvent sürtmesi ve DSC gibi denemeler hangi aşamanın hataya yol açtığını ayırt etmeye yardımcı olur.
Bu içerik ChemiCore uygulamasının Fabrika Turu bölümünden. Uygulamada toz boya hattının etkileşimli çizimleri, şemaları ve bu sayfadaki bütün fotoğraflar tek akışta yer alıyor.
