Fotoğraf: Zarateman · CC0 · Wikimedia Commons
Cam ambalaj Renksiz, yeşil ve kehribar: hangi bileşen renk verir
Şişenin rengi boyadan gelmez. Erimiş camın içindeki çok az miktarda metal oksitten ve fırının yanma koşulundan gelir. Aynı demir, ortamın oksitleyici ya da indirgen olmasına göre başka renk verir.
Renksiz cam (flint)
Hedef renk vermemektir; asıl düşman kumdaki demirdir.
| Konu | Açıklama |
|---|
| Rengi ne bozar? | Hammaddelerde istenmeden bulunan demir. İki değerlikli demir (Fe²⁺) camı mavimsi yeşile, üç değerlikli demir (Fe³⁺) daha zayıf bir sarıya çeker. |
| Tarif | Demir oksidi çok düşük kum ve temiz, renksiz cam kırığı kullanılır. Ortam oksitleyici tutulur; demirin çoğu daha az renkli Fe³⁺ hâlinde kalır. |
| Renk giderme | Kalan hafif yeşil ve sarı tonu gizlemek için çok az selenyum (pembe) ve kobalt (mavi) eklenir; renkler birbirini söndürür. Buna fiziksel renk giderme denir. |
| Dikkat | Hattaki renksiz cam kırığına renkli cam karışırsa bütün fırının rengi bozulur. Bu yüzden renksiz hat en temiz cam kırığını ister. |
Yeşil cam
Demir ve krom: hataya en toleranslı renk.
| Konu | Açıklama |
|---|
| Renk veren | İki değerlikli demir (Fe²⁺) mavimsi yeşil verir. Krom (Cr³⁺, kromit cevherinden ya da krom oksitten) daha zengin, parlak bir yeşil verir; şarap şişelerinde bu yaygındır. |
| Tarif | Demirli kuma kromit eklenir. Demirin ne kadarının Fe²⁺ olduğu, yeşilin mavimsi mi sarımsı mı çıkacağını belirler. |
| Neden yaygın? | Karışık renkli cam kırığının en çok kabul edildiği renktir: kırığın içindeki sarı, kahverengi ve mavi tonlar yeşilde kaybolur. Bu yüzden yeşil şişe çok yüksek cam kırığı oranıyla yapılabilir. |
| Işık | Mor ötesi ışığın bir kısmını tutar; kehribar kadar etkili değildir. |
Kehribar (amber) cam
Renk demir ile kükürtten gelir ve indirgen ortam ister.
| Konu | Açıklama |
|---|
| Renk veren | Demir ile kükürdün oluşturduğu bir renk merkezi: üç değerlikli demir (Fe³⁺) ile sülfür (S²⁻) birlikte mor ötesinden maviye kadar ışığı yutar. Geriye sarıdan kahverengiye uzanan bir renk kalır. |
| Tarif | Harmana karbon (kok ya da antrasit) ve sülfat eklenir. Karbon ortamdaki oksijeni tüketip fırını indirgen yapar; sülfatın bir kısmı sülfüre döner: Na₂SO₄ + 2 C → Na₂S + 2 CO₂. |
| Zorluk | İndirgen koşul dengesizdir. Renk tonu fırının yakıt-hava oranına ve cam kırığına duyarlıdır; kükürt kaybı da SO₂ emisyonu demektir. Bu yüzden kehribar camda yanma ayarı daha hassastır. |
| Neden kehribar? | Bira ve ilaç gibi ışığa duyarlı ürünleri korur: mor ötesi ve mavi ışığı süzer. |
Mavi ve opal
Ambalajda daha az görülen iki renk.
| Konu | Açıklama |
|---|
| Mavi | Kobalt oksit. Camın binde birkaçı kadar küçük bir oran bile güçlü mavi verir. Renksiz camda çok küçük miktarı rengi gidermek için de kullanılır. |
| Opal (süt beyazı) | Flor ya da fosfat bileşikleri camın içinde ışığı saçan küçük kristaller oluşturur; cam saydam değil, beyaz görünür. Kozmetik kavanozlarında kullanılır. |
Renk değiştirmek kolay değildir. Fırında renk değiştirmek günler sürer, çünkü eski renkli camın havuzdan tamamen çekilmesi gerekir. Bu yüzden bazı tesislerde renk fırında değil forehearth kanalında, renklendirici fritle değiştirilir; böylece geçiş çok daha hızlı olur.
İlgili aşamalar
← Cam ambalaj üretim hattının tamamı
Bu içerik ChemiCore uygulamasının Fabrika Turu bölümünden. Uygulamada cam ambalaj hattının etkileşimli çizimleri, şemaları ve bu sayfadaki bütün fotoğraflar tek akışta yer alıyor.
ChemiCore'u ücretsiz indir · iOS ve Android
Yazar: Armağan Erdoğan
Kimya mühendisi, ReactiveForge kurucusu ve ChemiCore uygulamasının geliştiricisi.