Toz boya yaş boyanın yerini her yerde almaz: bazı işlerde çok iyidir, bazılarında yetersiz kalır. Aşağıda aynı işin iki yöntemi yan yana; sonunda toz boyanın en çok kullanıldığı alanlar var.
Çözücü ve emisyon
Toz boyada çözücü yoktur.
Konu
Açıklama
Toz boya
Çözücü içermez; uçucu organik bileşik (VOC) salımı çok az ya da yok denecek kadardır.
Yaş boya
Reçine çözücüyle akışkan tutulur ve film kururken çözücü buharlaşır. Bu buhar emisyon olarak dışarı çıkar ya da tutulup arıtılır.
Tarihten
Toz boyanın gelişmesinde çözücü kirliliği kaygısı etkili oldu. Toz boyanın geliştiricilerinden Pieter de Lange, kendi anlatımında bunun başlıca nedeninin çözücü içermemesi olduğunu söylüyor. 1960’ların ve 1970’lerin hava kirliliği düzenlemeleri (Los Angeles Rule 66, 1966; ABD Clean Air Act, 1970) yaş boya üzerinde baskı oluşturdu.
Film kalınlığı ve görünüm
Toz boya kalın filmde, yaş boya ince filmde rahattır.
Konu
Açıklama
Toz boya
Akma ve sarkma olmadan daha kalın film verebilir. Yatay ve dikey yüzeyler arasında görünüm farkı daha azdır. Başka yöntemlerle elde edilmesi zor bazı özel efektler de mümkündür.
Toz boya: sınır
İnce ve pürüzsüz film zordur: yaklaşık 50 µm altında portakal kabuğu eğilimi artar, çünkü tane boyu ve bağlayıcının camsı geçiş sıcaklığı akışı sınırlar.
Yaş boya
İnce ve pürüzsüz film kolaydır, ama kalın tabakada akma ve sarkma görülür.
Malzeme kaybı ve atık
Toz geri kazanılabilir, yaş boya sıçrantısı boşa gider.
Konu
Açıklama
Toz boya
Kabinde parçaya yapışmayan toz toplanıp elenerek yeniden kullanılabilir. Tek renk çalışılıyorsa geri kazanım çok verimlidir; kabinde çok renk işlenirse geri kazanım zorlaşır.
Yaş boya
Parçaya geçmeyen sıçrantı kabin duvarına ve filtresine gider, boya çamuru olarak atılır. ABD’de 1976 tarihli atık yasası (RCRA) boya çamuru gibi tehlikeli atıkları da düzenler.
Altlık ve parça
Toz boya iletken ve ısıya dayanıklı parça ister.
Konu
Açıklama
Toz boya
Elektrostatik uygulama topraklanabilen, iletken bir parça ister; kür için de yaklaşık 160–200 °C’ye dayanmalıdır. Bu yüzden asıl alanı metaldir. Isıya duyarlı parçalar için UV ile kürlenen ya da düşük sıcaklıkta kürlenen tozlar geliştirilmiştir; karbon fiber borular örnektir.
Yaş boya
Ahşap, plastik ve iletken olmayan her yüzeye uygulanabilir; büyük yapılar yerinde boyanabilir. Kür fırını zorunlu değildir.
Renk değişimi ve küçük işler
Sık renk değişen küçük işlerde toz boya zahmetlidir.
Konu
Açıklama
Toz boya
Renk değişimi kabin ve geri kazanım sisteminin temizliğini gerektirir. Bir örnekte bu iş iki kişiyle bir saat sürüyor; bu yüzden az tüketilen renkler çoğu zaman geri kazanılmaz.
Küçük işler
Çok küçük işlerde aerosol sprey boya daha ucuz ve basittir.
Yatırım
Profesyonel bir sistemin (tabanca, kabin, fırın) maliyeti yaş boya sistemine benzer düzeydedir.
Nerede kullanılır?
Metal eşya, mimari alüminyum, otomotiv parçaları, beyaz eşya.
Toz boyalı iki bisiklet kadrosu ve bir arka bagaj taşıyıcısı. Fotoğraf: 802bikeguy · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia CommonsToz boyalı bir yakıt deposu (fotoğrafı yükleyenin açıklamasına göre). Fotoğraf: Scott Pargett · CC BY 2.0 · Wikimedia CommonsSıcak daldırma galvanizli, sonra toz boyalı (RAL 1021) bir kaçış merdiveni: dubleks kaplamaya açık havada dayanan bir örnek. Fotoğraf: Bader-Pulver · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia CommonsAskıdaki alüminyum profiller kabinde toz boyayla kaplanıyor. Fotoğraf: Euro Quality Coatings · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia CommonsToz boyalı turuncu numune levha: pürüzsüz, düzgün bir film. Fotoğraf: Hardcoreraveman · Kamu malı · Wikimedia Commons
Konu
Açıklama
Metal eşya ve mobilya
Bisiklet kadroları ve taşıyıcıları, yakıt depoları, bahçe ve metal mobilya: darbeye ve çizilmeye dayanıklı, kalın ve düzgün bir film istenen metal eşyada yaygındır. Toz boya 1970’lerin sonu ve 1980’lerde otomotiv parçaları, beyaz eşya, bisiklet ve bahçe mobilyasında hızla yayıldı.
Mimari alüminyum ve cephe
Alüminyum doğrama, cephe kaplaması ve metal mobilya: dış mekâna dayanıklı polyester tozlar Qualicoat sınıfları gibi standartlara göre seçilir. Galvaniz çelik üstüne toz boya (dubleks kaplama) merdiven ve korkuluk gibi açık hava yapılarında kullanılır.
Otomotiv
Jantlar ve çeşitli parçalar. 1990’larda otomobil üreticileri toz boyayı gövde astarında (primer-surfacer) kullanmaya başladı; BMW için düşük sıcaklıkta kürlenen bir akrilik şeffaf üst kat geliştirildi.
Beyaz eşya ve genel sanayi
Türkiye’deki üreticilerden biri ürünlerini mimari, genel sanayi, otomotiv ve beyaz eşya olarak gruplandırıyor. Dolap, gövde, makine kasası gibi sac işlerde yaygındır.
Koruyucu kaplama
Eritilerek uygulanan epoksi tozlar (füzyon bağlı epoksi) boru gibi korunacak çelik yüzeylerde kullanılır.
Pek uygun olmayanlar
Isıya dayanamayan ya da iletken olmayan büyük parçalar, yerinde boyanması gereken yapılar, çok ince ve kusursuz pürüzsüz görünüm isteyen yüzeyler, çok sık renk değişen, az adetli işler.
Toz boya yaş boyanın yerini almak zorunda değildir; kendi alanında güçlüdür. Seçimi parçanın malzemesi, boyutu, adedi, istenen görünüm ve ısıya dayanımı belirler. Rakamlar ve tarihler kaynaklarda kendi bağlamlarıyla verilmiştir.
Bu içerik ChemiCore uygulamasının Fabrika Turu bölümünden. Uygulamada toz boya hattının etkileşimli çizimleri, şemaları ve bu sayfadaki bütün fotoğraflar tek akışta yer alıyor.
